(+48) 22 710 33 33
Instytut Diagnostyki i Leczenia Bólu
Menu

Migrena - leczenie toksyną botulinową

Nowoczesnym i bezpiecznym sposobem leczenia migreny przewlekłej jest leczenie toksyną botulinową. Na świecie metoda ta stosowana jest od kilkunastu lat, w Polsce od kilku.

Toksyna botulinowa, czyli osławiony jad kiełbasiany, jest jedną z najsilniejszych trucizn występujących w przyrodzie. Wytwarzana jest przez bakterie Clostridium botulinum. W medycynie stosowana jest od dawna.

Oczywiście, dawki stosowane w medycynie w celach leczniczych są niewielkie i nie powodują zagrożenia dla zdrowia i życia pacjenta.

Toksyna początkowo stosowana była w neurologii w leczeniu dystonii – kurczu powiek, kręczu karku, a następnie w kosmetologii do redukcji zmarszczek mimicznych.

Z czasem zaobserwowano jednak, że poza działaniem porażającym nieprawidłowo i nadmiernie aktywne mięśnie ma ona również działanie przeciwbólowe.

Pierwsze doniesienia o skuteczności toksyny w zmniejszaniu bólów głowy pochodziły właśnie z przypadkowych obserwacji poczynionych przez chirurgów plastycznych i kosmetologów, którzy stosowali ją w redukcji zmarszczek i objawów starzenia skóry twarzy.

Jak ta metoda leczy bóle głowy?

– Mechanizm działania przeciwbólowego toksyny botulinowej nie jest jeszcze dokładnie poznany. Ogólnie mówiąc, jej działanie polega na blokowaniu uwalniania mediatorów, czyli cząsteczek pobudzających rozwój stanu zapalnego, oraz mediatorów bólu z zakończeń nerwowych nerwu trójdzielnego. To jest nerw unerwiający znaczną część głowy.

Toksyna blokuje połączenie pęcherzyka w komórce zawierającego te mediatory z zakończeniem nerwu, co uniemożliwia wydzielanie tej substancji i jej dalsze działanie. Prowadzi to do długotrwałego, ale zawsze odwracalnego odłączenia nadwrażliwych zakończeń nerwowych nerwu trójdzielnego – to nerw unerwiający czuciowo dużą część głowy i twarzy, mający swój udział w powstawaniu bólu – i hamowania reakcji prowadzących do powstania i rozwoju bólu migrenowego.

Jaka jest skuteczność tej metody?

– Leczenie jest skuteczne u około 80 proc. chorych. Stosowanie toksyny botulinowej jest uznawane przez przedstawicieli Polskiego Towarzystwa Bólów Głowy i Międzynarodowego Stowarzyszenia Bólów Głowy za najskuteczniejszy sposób leczenia migreny przewlekłej.

Leczenia toksyną botulinową ma podobną skuteczność do powszechnie stosowanych leków przeciwpadaczkowych, ale w przeciwieństwie do nich jest ono pozbawione ich działań niepożądanych.

Barierą stosowania toksyny jest jej cena – kosztuje kilkaset złotych. Należy jednak wziąć pod uwagę, że jest to koszt jednorazowy, który niejednokrotnie jest porównywalny z kosztem trzymiesięcznego leczenia lekami profilaktycznymi i doraźnymi.

Działanie przeciwbólowe rozpoczyna się po mniej więcej trzech dniach od podania botuliny i utrzymuje się przez około 3-6 miesięcy.

U blisko połowy pacjentów dochodzi do całkowitego ustąpienia bólów głowy, a u pozostałych do znacznego zmniejszenia liczby dni w miesiącu z bólem głowy lub zmniejszenia natężenia bólu.

Kolejne dawki leku podajemy po ustąpieniu działania toksyny, a więc przy ponownym wystąpieniu bólów głowy, jednak nie wcześniej niż po trzech miesiącach. Zdarza się, że efekt leczenia toksyną botulinową jest długotrwały i bóle głowy nie powracają! Leczenie toksyną traktuje się jako kurację, co oznacza, że kolejne podania mają coraz większą skuteczność i bóle głowy zmniejszają się wraz z kolejnymi zastosowaniami toksyny.

Każdy pacjent może zastosować botulinę?

– Warunkiem powodzenia leczenia jest prawidłowe zakwalifikowanie pacjenta do leczenia. Przed zastosowaniem toksyny należy dokładnie przeanalizować występujące u chorego rodzaje bólów głowy, ze szczególnym zwróceniem uwagi na występowanie polekowych bólów głowy lub bólów głowy z odbicia.

Tego rodzaju bóle głowy często współistnieją u pacjentów z migreną przewlekłą, a przy tych bólach głowy toksyna nie jest skuteczna. Efekt leczenia z góry skazany jest na niepowodzenie. Wtedy przed leczeniem toksyną należy też odstawić leki przeciwbólowe co najmniej siedem dni przed zabiegiem. Leczenie profilaktyczne migreny można kontynuować.

Co ważne, na rynku jest wiele preparatów toksyny botulinowej i nie są one równoważne. Tylko jedna substancja, toksyna botulinowa typu A, została na podstawie badań i skuteczności zarejestrowana do leczenia migreny przewlekłej.

O ile w leczeniu dystonii, spastyczności i terapii przeciwzmarszczkowej można stosować różne rodzaje toksyny, o tyle w leczeniu migreny można zastosować tylko ten jeden.

Jak wygląda taki zabieg?

– Zabieg trwa kilkanaście minut. Lekarz podaje małe dawki toksyny podskórnie w ściśle określone miejsca na głowie. Ostrzykuje się czoło, skronie, potylicę i mięśnie karku.

Toksynę należy podawać zgodnie z ustaloną procedurą, a miejsca podania i dawki są ściśle określone i jest to co najmniej 31 punktów – siedem w okolicę czoła, po cztery w okolicę skroni z każdej strony, po pięć w okolicę potyliczną z każdej strony i po trzy w mięśnie karku z każdej strony.

W zależności od lokalizacji bólu zakres wstrzyknięć można dodatkowo rozszerzyć o kolejne punkty.

Jedynie taki schemat podania może być skuteczny! W niektórych gabinetach stosuje się różne formy skrócone, ograniczone np. do miejsca występowania bólu. Taki sposób podania nie ma sensu, ponieważ zastosowanie toksyny w leczeniu migreny nie ma na celu porażenia mięśni, jak ma to miejsce w terapii przeciwzmarszczkowej.

Punkty podania są tak ustalone, by objąć całą głowę i wszystkie zakończenia nerwowe, które przeniosą sygnał do wnętrza czaszki, czyli tam, gdzie powstaje ból. Efekt przeciwzmarszczkowy jest jedynie efektem ubocznym terapii.

Taki zakres zabiegu wymaga też podania odpowiedniej dawki toksyny. W przeliczeniu na dawkę jest to co najmniej 155 jednostek toksyny botulinowej typu A. Wspominam o tym, ponieważ powstają gabinety oferujące takie zabiegi. Nie dajmy się skusić niższą ceną, np. 300 zł za zabieg, czy ograniczeniem liczby ostrzykiwanych miejsc, „bo może to coś pomoże”. Nie pomoże.

Po zabiegu możemy iść od razu do domu?

– Nie wymaga on znieczulenia. Bezpośrednio po zabiegu pacjent może iść do domu. Jedyne ograniczenie dotyczy zakazu spożywania w tym dniu alkoholu i wykonywania czynności powodujących rozgrzanie organizmu, rozszerzających naczynia i przyspieszających przepływ krwi, np. wysiłku fizycznego.

Czy botulina jest bezpieczna? W końcu to toksyna...

– Bezpieczeństwo leczenia botuliną zostało potwierdzone kilkunastoletnim doświadczeniem stosowania toksyny na świecie. W rękach odpowiednio przeszkolonego lekarza jest to zabieg w pełni bezpieczny.

Działanie toksyny jest ograniczone do mięśnia, do którego została podana, i nie wpływa na czynność innych. Objawy uboczne pojawiają się rzadko i mają niewielkie nasilenie. Poza tym są w pełni odwracalne.

Z racji miejsca podawania toksyny objawy w postaci opadania powieki, kącika ust, zaburzeń połykania itd. raczej się nie zdarzają. Objawy te rzadko, ale występują podczas leczenia dystonii oraz w kosmetologii, gdzie toksyna podawana jest bezpośrednio w okolicę oczu, policzka czy też krtani.

Czasami, jak podczas każdego zastrzyku, mogą wystąpić objawy uboczne w postaci nieznacznego bólu w trakcie podawania, zaczerwienienia lub małych krwiaków w miejscu wstrzyknięcia.

Leczenie jest przeciwwskazane u osób, u których występują choroby skóry w miejscu podawania toksyny lub są uczulone na jakikolwiek składnik preparatu. Również u pacjentów, u których w przeszłości występowały problemy z połykaniem lub oddychaniem.

Mimo że nie udowodniono negatywnego wpływu toksyny na rozwój dziecka, dla bezpieczeństwa ciąża i laktacja także wykluczają zabieg.

Kontakt

Instytut Diagnostyki i  Leczenia Bólu / przy Szpitalu ECZ w Otwocku - ul. Borowa 14/18, 05-400 Otwock,

   Rejestracja telefoniczna: (22) 710 33 33

Instytut Diagnostyki i Leczenia Bólu / przy Szpitalu IBIS w Warszawie - ul. Kacza 8, 01-013 Warszawa,

   Rejestracja telefoniczna: (22) 710 33 33

Instytut Diagnostyki i Leczenia Bólu / Oddział Grochów - ul. Omulewska 27, 04-128 Warszawa,  

Rejestracja telefoniczna: (22) 610 37 70